کبد چرب قاتل خاموش

13 مرداد 1399
/

بیماری شایع و خاموش این روزها و از نوع بیماریهای کبدی، کبد چرب است. کبد چرب معمولاً وقتی ایجاد می‌شود که فرد چربی و قند بیشتری از نیاز بدن خود مصرف کند. این مورد بیشتر در افرادی رخ می‌دهد که اضافه وزن دارند و چاق هستند اما در بزرگسالان با وزن سالم نیز ممکن است رخ دهد. اگر چربی بیش از 5٪ در کبد وجود داشته باشد، کبد چرب محسوب می‌شود. اگرچه داشتن این شرایط ممکن است هیچ آسیبی به آن وارد نکند، اما این نگرانی وجود دارد که چربی اضافی موجود در کبد ممکن است کبد را در معرض آسیب های بعدی مانند التهاب و سیروز کبدی قرار دهد. متأسفانه، طی 20 سال آینده، حدود 1.5 میلیون نفر مبتلا به سیروز ناشی از بیماری کبد چرب خواهند بود. در صورت پیشرفت بیماری کبدی مراقبت از بیمار لازم می‌شود. پرستار بیمار از بروز عوارض جدی کبد چرب جلوگیری کرده و روند درمانی را تسریع می‌بخشد.

انواع بیماری کبد چرب

کبد چرب چند نوع اصلی دارد که شامل:

  1. کبد چرب غیر الکلی (NAFLD): که در این حالت در صورت وجود چربی در کبد رخ می‌دهد و همان طور که از نامش پیداست علت ایجاد آن نوشیدن الکل نیست. کبد چرب غیر الکلی خود به در دو نوع تقسیم می‌شود.
    •    کبد چرب ساده: در صورت تجمع چربی ایجاد می‌شود.
    •    استئاته هپاتیت غیر الکلی(NASH): زمانی ایجاد می‌شود که چربی‌های تجمع یافته و اضافه در کبد باعث التهاب آن شود. در صورتی که رسیدگی و درمان به موقع انجام نشود، عوارضی مانند نارسایی کبد و سیروز کبدی را به همراه دارد.
  2. کبد چرب الکلی
    شما میتوانید در مقاله انواع کبد چرب این نوع از بیماریهای کبدی را مطالعه نمائید.


علت ایجاد کبد چرب چیست؟

به نظر می‌رسد مهمترین عوامل به وجود آورنده آن وجود چاقی و دیابت است. چاقی باعث تجمع چربی اضافی در کبد می‌شود. قبلاً تصور می‌شد كه چاقی چیزی بیش از تجمع ساده چربی در بدن نیست و بافت‌های چربی بی اثر هستند، یعنی آنها به عنوان محل ذخیره چربی استفاده می‌شوند و تعامل کمی با بافت‌های دیگر دارند. اما این تصور اشتباه است. اکنون می‌دانیم که بافت چربی از نظر متابولیکی بسیار فعال است و اثر متقابل و تأثیرات متفاوتی بر نقاط مختلف بدن دارد. در ادامه شایع‌ترین دلایل ایجاد کبد چرب آورده شده که شامل موارد زیر است:

  • مصرف مقادیر زیادی الکل
  • چاقی
  • ناهنجاری‌های متابولیک، مانند اضافه وزن بدن، مقاومت به انسولین و همچنین میزان بالای چربی‌ها (تری گلیسیرید و کلسترول) در خون
  •  سموم
  • برخی داروهای خاص، از جمله کورتیکواستروئیدها، تاموکسیفن و برخی داروهای شیمی درمانی
  • اختلالات متابولیک ارثی
  • بارداری (نوعی از کبد چرب را ایجاد می‌کند که از عوارض بارداری است و در سه ماهه سوم آن اتفاق می‌افتد)

به ترکیبی از وزن اضافی بدن، مقاومت به انسولین و سطح بالای تری گلیسیرید سندرم متابولیک گفته می‌شود. همه این شرایط باعث تجمع چربی در سلول‌های کبدی شده و باعث می‌شود بدن چربی بیشتری تولید کند و یا با پردازش (سوخت و ساز بدن) و دفع کندتر، چربی‌ها از بدن خارج شود. در نتیجه، چربی تجمع می‌یابد. سپس در سلول‌های کبدی ذخیره می‌شود. بنابراین فقط مصرف یک رژیم غذایی پرچرب منجر به کبد چرب نمی‌شود.

بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) چیست؟

بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) یک بیماری کبدی است که در افرادی که الکل کم یا اصلا مصرف نمی‌کنند، ایجاد می‌شود. همانطور که از این نام پیداست، علت ایجادNAFLD  چربی زیادی است که در سلول‌های کبدی ذخیره می‌شود. این بیماری معمولاً در افرادی که دارای اضافه وزن یا چاقی هستند، به ویژه اگر چربی زیادی در وسط بدن (کمر) دارند، ایجاد می‌شود. همچنین می‌تواند در فردی ایجاد شود که وزن بدنی در محدوده وزن سالم دارد اما به طور معمول غذاهای قندی و چرب زیادی مصرف می‌کند و  تجمع چربی اضافی در اطراف کمر دارد. NAFLD به شدت با سندرم متابولیک همراه است.

بیماری کبد چرب الکلی چیست؟

بیماری کبد چرب الکلی ناشی از مصرف سنگین الکل است. کبد شما بیشتر الکلی را که می‌نوشید تجزیه می‌کند، بنابراین الکل به این طریق می‌تواند از بدن شما خارج شود. اما روند تجزیه آن می‌تواند مواد مضری را ایجاد کند. این مواد می‌توانند به سلول‌های کبد آسیب وارد کنند، التهاب را تقویت کرده و دفاع طبیعی بدن را تضعیف کنند. هرچه الکل بیشتری بنوشید، آسیب به کبدتان را افزایش می‌دهید. در صورتی که مصرف الکل ادامه یابد، این بیماری می‌تواند هپاتیت الکلی و سیروز کبدی را ایجاد کند.

علل کبد چرب غیر الکلی چیست؟

علاوه بر چاقی، علل تغذیه‌ای بیماری کبد چرب عبارتند از:

  • سوء تغذیه پروتئین
  • استفاده طولانی مدت از تغذیه‌ای تزریقی (یک روش تغذیه‌ای که شامل تزریق مواد مغذی به طور مستقیم به جریان خون است)
  • جراحی بای پس روده برای چاقی
  • کاهش سریع وزن

برخی شرایط خاص اغلب ممکن است به ایجاد بیماری کبد چرب کمک کند:

  • دیابت قندی
  • هایپرلیپیدمی (لیپیدهای خون بالا)
  • مقاومت به انسولین و فشار خون بالا

دلایل دیگر عبارتند از:

  • عوامل ژنتیکی
  • داروها و مواد شیمیایست

در صورت عدم شناسایی و مدیریت، هر یک از این عوامل می‌تواند پیشرفت کند و در نهایت منجر به آسیب کبد شود. پرستار بیمار این عوامل را شناسایی و آنها را کنترل کرده تا از بروز آسیب‌های کبدی جلوگیری کند.

کبد چرب, بیماری کبد, تشخیص کبد چرب, درمان کبد چرب, علل کبد چرب, کبد چرب قاتل خاموش

روند بیماری کبد چرب چیست؟

کبد چرب ساده: ساخت چربی در سلول‌های کبدی که تا حد زیادی بی ضرر است و معمولاً در طی آزمایشاتی که به دلیل بیماری‌های دیگری انجام می‌شود قابل تشخیص است.

استئاته هپاتیت غیر الکلی (NASH): شکل جدی تر از NAFLD ، که در آن کبد ملتهب شده است. 

فیبروز: زمانی که التهاب مداوم باعث ایجاد اسکار در اطراف کبد و رگ‌های خونی اطراف آن می‌شود، اما کبد هنوز قادر به عملکرد طبیعی است.

سیروز: شدیدترین مرحله، که پس از سالها التهاب اتفاق می‌افتد و هنگامی است که کبد کوچک و زخم می‌شود. این آسیب دائمی است و می‌تواند منجر به نارسایی کبد شود (جایی که کبد شما به درستی کار نمی‌کند) و ممکن است سرطان کبد ایجاد شود.  

ممکن است سال‌ها طول بکشد تا فیبروز یا سیروز کبدی ایجاد شود. ایجاد تغییر در سبک زندگی برای جلوگیری از وخیم‌تر شدن شرایط  بسیار مهم است. در این زمان نیاز به مراقبت از بیمار و رسیدگی او به فرد مبتلا ضرورت می‌یابد.

آیا در معرض بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) هستید؟

داشتن شرایط زیر خطر ابتلا به بیماری کبدی را افزایش می‌دهد:

  • چاقی یا اضافه وزن به خصوص اگر تجمع چربی در ناحیه دور کمرتان زیاد است(فرم بدن"سیب مانند")
  • دیابت نوع 2
  • فشار خون بالا
  • کلسترول بالا
  • دارند سندرم متابولیک (ترکیبی از دیابت، فشار خون بالا و چاقی)
  • سن بالای 50 سال 

آیا کودکان می‌توانند به بیماری کبد چرب مبتلا شوند؟

بیماری کبد چرب در حال حاضر در کودکان آشکار می‌شود و این به دلیل افزایش نگران کننده چاقی در کودکان است و تقریباً 3٪ کودکان و 25-55٪ کودکان چاق را درگیر می‌کند .بیماری کبد چرب در پسران بیشتر از دختران اتفاق می‌افتد و در کودکان با اجداد قفقازی یا آسیای جنوبی رواج دارد. بیماری کبد چرب در کودکانی که اعضای خانواده آنها مبتلا به کبد چرب یا دیابت نوع 2 هستند، بیشتر دیده می‌شود.علت بیماری کبد چرب قابل درک است و به عوامل ایجاد کننده آن مرتبط است. عواملی مانند داشتن رژیم غذایی شامل غذاهای چرب و قندهای ساده و سبک زندگی غیر فعال، به ویژه در کودکان یا نوجوانان که اضافه وزن دارند و یا چاق.

آیا بیماری کبد چرب جدی است؟

بیماری کبد چرب غیر الکلی به دلایل مختلف از اهمیت زیادی برخوردار است، این یک بیماری شایع است و شیوع آن در حال افزایش است، NASH (استئاته هپاتیت غیر الکلی) عامل مهمی از بیماری جدی کبدی است که منجر به سیروز کبدی و عوارض آن مانند نارسایی کبد، خونریزی دستگاه گوارش و سرطان کبد می‌شود. بیماری کبد چرب غیر الکلی با سایر بیماریهای غیر کبدی بسیار شایع و جدی همراه است. شاید مهم‌ترین آن، بیماریها قلبی عروقی باشد که منجر به اختلالات قلبی و سکته مغزی می‌شود. با اینکه کبد چرب علت اصلی این بیماریها نیست، اما تجلی یک علت اساسی است که در این بیماریها مشترک است. 

هنگامی که مقادیر زیادی چربی در قالب چاقی در بدن موجود است، چربی از نظر متابولیکی فعال می‌شود (در واقع ملتهب می‌شود) و در تولید بسیاری از هورمون‌ها و پروتئین‌هایی که در خون رها می‌شوند اختلال ایجاد می‌کند. هم چنین تأثیراتی بر سلول‌ها در سراسر بدن می‌گذارد. یکی از تأثیرات آن روی بسیاری از این هورمون‌ها و پروتئین ها، تقویت واکنش مقاومت به انسولین در سلول‌ها است. مراقبت از بیمار به روش صحیح از بروز عوارض جدی کبد چرب جلوگیری می‌کند.

کبد چرب, بیماری کبد, تشخیص کبد چرب, درمان کبد چرب, علل کبد چرب, کبد چرب قاتل خاموش

تشخیص کبد چرب

اگر پزشکان مشکوک به کبد چرب هستند، از مصرف الکل سؤال می‌کنند. این اطلاعات بسیار مهم است. استفاده مداوم و بیش از حد از الکل می‌تواند آسیب جدی به کبد وارد کند.

آزمایش خون

آزمایش خون برای تشخیص ناهنجاری‌های کبدی مانند التهاب، مهم است زیرا التهاب ممکن است به سیروز منجر شود. آزمایش خون اضافی به حذف سایر دلایل ناهنجاری‌های کبدی مانند هپاتیت ویروسی کمک می‌کند. 

تست‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی

سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI) شکم می‌توانند چربی اضافی موجود در کبد را نشان دهند. اما همیشه نمی‌توانند تشخیص دهند که التهاب یا فیبروز وجود دارد. علاوه بر این، آزمایشات تصویربرداری جدید مانند الاستوگرافی رزونانس مغناطیسی (MRE) یا الاستروگرافی سونوگرافی می‌توانند تشخیص دهند که آیا بافت اسکار یا سیروز وجود دارد یا خیر. با این حال، در افراد چاق به دلیل داشتن چربی زیاد، ممکن است احتمال تشخیص فیبروز به طور کاذب افزایش یابد و برای تشخیص بهتر، افراد به  انجام بیوپسی کبد نیاز پیدا کنند.

بعضی اوقات بیوپسی کبد

بیوپسی کبد دقیق ترین آزمایش است و ممکن است برای تأیید تشخیص لازم باشد. برای انجام بیوپسی، پزشک از بی حس کننده موضعی استفاده می‌کند تا هرگونه درد را کاهش دهد. سپس یک سوزن توخالی طولانی را از طریق پوست وارد کبد کزده تا یک قطعه کوچک از بافت کبد را برای معاینه در زیر میکروسکوپ بدست آورد. بیوپسی می‌تواند به تعیین وجود کبد چرب که ناشی از الکل یا برخی از دلایل خاص دیگر و تشخیص میزان آسیب کبدی شدید  کمک کند.

درمان کبد چرب چیست؟

  1. معمولاً توصیه می‌شود افراد مبتلا به NASH از نوشیدن الکل خودداری کنند. اصلاح سبک زندگی و کنترل عالی سایر بیماریها برای کلیه بیماران مبتلا به NAFLD و NASH بسیار مهم است.
  2. چندین مطالعه نشان داده‌اند که کاهش وزن ممکن است با کاهش تجمع چربی درون کبد همراه باشد. بنابراین، مهم‌ترین توصیه‌ها برای مبتلایان به کبد چرب، کاهش وزن در صورت اضافه وزن یا چاقی، افزایش فعالیت بدنی، دنبال کردن یک رژیم متعادل و جلوگیری از مصرف الکل و داروهای غیر ضروری است. شواهد جدید نشان می‌دهد که رژیم مدیترانه‌ای (غنی از اسیدهای چرب اشباع نشده و غذاهای کم چربی) مفید باشد. 
  3. به نظر می‌رسد نوشیدن قهوه، خطر ابتلا به کبد چرب را کاهش می‌دهد. در بیماران مبتلا به NASH (استئاته هپاتیت غیر الکلی) که شکل شدید‌تر کبد چرب غیر الکلی ساده است، همین توصیه‌ها ممکن است مفید باشد. 
  4. کنترل دیابت و درمان میزان کلسترول بالا در صورت لزوم بسیار مهم است. 
  5. آزمایشات اخیر در بزرگسالان و کودکان نشان داده است که ویتامین E (یک آنتی اکسیدان) می‌تواند به بهبود NASH در بیماران غیر دیابتی کمک کند. 

برای درمان هر چه بهتر کبد چرب نیاز به مراقبت از بیمار ضروری می‌شود تا از عوارض پیشروی این بیماری جلوگیری شود.

ارتباط بین بیماری کبد چرب غیر الکلی و بیماری قلبی چیست؟

بیماری قلبی عروقی، به ویژه سکته‌های قلبی و سکته‌های مغزی، معمولاً در بیماران مبتلا به کبد چرب مشاهده می‌شود. در حقیقت، دلایل مرگ و میر قلبی و عروقی بیشتر از مرگ ناشی از کبد رخ می‌دهد. در حالی که اجزای سندرم متابولیک از عوامل خطرزای بیماری‌های قلبی عروقی هستند، مشخص شده است که بیماری کبد چرب غیر الکلی یک عامل خطر مستقل از سندرم متابولیک است و خطر بروز بیماری‌های قلبی را دو برابر می‌کند. از آنجا که روش‌های درمان بیماری کبد چرب غیر الکلی محدود است، مهم است که تظاهرات سندرم متابولیک که شامل چاقی، دیابت، فشار خون بالا، دیس لیپیدمی (ناهنجاری‌های چربی‌ها یا لیپیدها در خون) درمان شود. پرستار منزل حین مراقبت از بیمار تدابیر مؤثری را برای جلوگیری از سندروم متابولیک و کبد چرب اتخاذ می‌کند.

آیا اندازه دور کمر در ابتلا به کبد چرب مهم است؟

چربی بیش از حد شکم با بیماری کبد چرب و سایر خطرات سلامتی مانند دیابت همراه است. اندازه گیری‌های دور کمر که مطابق با جنس افراد متفاوت هستند، برای شناسایی خطرات ابتلا به بیماریهای مرتبط با چربی اضافی شکم استفاده می‌شود.

  • در مورد مردان، اگر دور کمر بیش از 102 سانتی متر باشد، برای مردان خطرابتلا به کبد چرب افزایش می‌یابد .
  • در مورد زنان، اگر دور کمر بیش از 88 سانتی متر باشد خطرات سلامتی افزایش می‌یابد.

رژیم غذایی برای بیماری کبد چرب

اگر به بیماری کبد چرب مبتلا هستید، پزشک ممکن است شما را برای تنظیم رژیم غذایی کمک کرده تا به درمان این بیماری کمک کند و خطر عوارض را کاهش دهد. به عنوان مثال، آنها ممکن است به شما توصیه کنند موارد زیر را انجام دهید:

  • رژیمی بخورید که سرشار از غذاهای گیاهی از جمله میوه، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل باشد.
  • مصرف کربوهیدراتهای تصفیه شده مانند شیرینی، برنج سفید، نان سفید و سایر محصولات دانه تصفیه شده را محدود کنید.
  • مصرف چربی‌های اشباع که در گوشت قرمز و بسیاری از محصولات حیوانی موجود است را محدود کنید.
  • از چربی‌های ترانس که در بسیاری از غذاهای میان وعده فرآوری شده وجود دارد، خودداری کنید. در استفاده از غذاهایی که روغن هیدروژنه یا جزئی هیدروژنه موجود در آن را نشان می‌دهند‌، مانند کراکر و چیپس، کالاهای پخته شده تجاری مانند کوکی و کیک و غذاهای سرخ شده مانند دونات و سیب زمینی سرخ شده خودداری کنید.
  • از خوردن غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی مقادیر زیادی قندهای ساده هستند، به خصوص فروکتوز خودداری کنید. فروکتوز در نوشابه‌های شیرین، نوشیدنی‌های ورزشی، چای شیرین شده و آب میوه‌های غیر طبیعی یافت می‌شود.
  • استفاده از نوعی چربی اشباع نشده مانند ماهی‌های روغنی مانند سالمون، گردو و روغن بذر کتان.
  • از نوشیدن الکل خودداری کنید.

کبد چرب, بیماری کبد, تشخیص کبد چرب, درمان کبد چرب, علل کبد چرب, کبد چرب قاتل خاموش

در بسیاری از موارد، برگرداندن کبد چرب از طریق تغییر در سبک زندگی ممکن است. این تغییرات، به جلوگیری از آسیب کبد و زخم کمک کند. در صورت عدم درمان این بیماری‌ می تواند باعث التهاب، آسیب به کبد شما و زخم بالقوه برگشت ناپذیر شود. زخم شدید کبدی به عنوان سیروز شناخته می‌شود .در صورت ابتلا به سیروز، خطر ابتلا به سرطان کبد و نارسایی کبد را افزایش می دهید که این عوارض می‌تواند کشنده باشد. پرستار بیمار فرد مبتلا به کبد چرب را تشویق می‌کند تا از یک رژیم غذایی مناسب پیروی کند.

نظرات

محمدی

اطلاعات بسیار مفیدی بود ممنون

چهارشنبه, 06/19/1399 - 12:42

افزودن دیدگاه جدید

Restricted HTML

  • تگ‌های HTML مجاز: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
7 + 6 = جواب سوال را در کادر بالا وارد نمایید.
نماد اعتماد الکترونیکی logo-samandehi